jueves, 25 de junio de 2009

LENDAS-A PONTE DO PORCO



Roxín Roxal era un doncel do señor de Pontedeume, Nuno Freire de Andrade; lanzal de corpo, loiro ou roxiño, ledo e sorrinte, destemido e sinxelo.



Don Nuno tíñao en moita estima e, abofé que o mozo o merecía.



Mais aquel carácter aberto e chusqueiro do rapaz comezou a mudar.




Deixou os enredos e brinquedos con outros rapaces e gostaba de se deitar no campo, baixo a sombra do arboredo e, alí, senlleiro, deixar voar a súa fantasía ou a cantar a media voz tenras cantigas saudosas.




Outras veces, nunha das torres do castelo, asomábase á fiestra que abría cara á ría e fitaba o seu ollar ó lonxe, onde o mar se xuntaba co ceo como nunha aperta de dous elementos tan desemellantes.



Era que nos seus vinte anos abrochara un amor.



Tiña don Nuno unha fermosa filla, Tareixa, menina inqueda, que, coma unha bolboreta buligadora, tan axiña estaba no pazo de Pontedeume coma subía deica o castelo de Nogueirosa; montaba a cabalo o mesmo que unha amazona céltica e disparaba a frecha mellor que algúns arqueiros do seu pai.



Algunhas veces acompañábaa, servíndolle de escolta, o doncel Roxín Roxal, respectuoso e baixado coa súa doniña, e disposto a defende-la ara dar por ela a súa propia vida.



Un será que o doncel, melancólico, cantarolaba unha cantiga de amigo que aprendera dun xograr da bisbarra, chegouse súbitamente a pé del dona Tareixa, a filla do seu señor, e, ollando para el, díxolle:



— Observo, Roxín Roxal, que dende hai unha temporada estás descoñecido. ¿Que fixeches co teu ledo carácter? ¿Por que andas agora decote tristeiro e saudoso?



— ¡Oh, señora..! —limitouse a murumar o doncel, corando ó se ver sorprendido po-la rapariga.



— ¿É que estás namorado? —seguiu demandando a diniña.



— ¿E se así fora? —dixo el coma un suspiro que lle fuxía do peito.



— Nada tería de estraño, posto que xa es un home —retrucou a nena, que aínda non atinguira os dezaoito anos.




E continuou— ¿Quen é ela, de Pontedeume?



Roxín Roxal fixo coa testa un aceno afirmativo.



— ¿Da nosa casa? —insistiu Tareixa; e as súas faceiras puxéronse rubias, e os seus ollos adquiriron unha expresión de dozura e ansiedade


.
— ¡Por Deus, señora! ¡Por favor, amerceádevos de min, non preguntedes máis!



Mais, dende aquela, Tareixa amiudou os paseos.


Xa quería ir ás areas da ría ou camiñar po-las ribeiras do Eume; chamaba por Roxín Roxal para que lle aprendera a tnxe-lo laúde, ou pedíalle que lle cantara aquelas cantigas de amigo ás que o mozo lles daba unha expresión tan apaixoada.



Don Nuno decatouse daquela intimidade que ía medrando e unindo cada vez máis os dous rapaces, e decidiu corta-la. Poida que as confidencias dalgunha das donas da súa filla contribuiran a move-lo para tal actitude.



Un día chamou a Roxín Roxal e díxolle:



— Xa es un home, e non quero terte a pé de min coma un rapaz en prexuízo do teu porvir. Vaite e que Deus te axude. O mundo é largo e tes condiciós e saber para triunfar. ¡Así cho desexo!



E entregoulle unha bolsa de dobras de ouro.



— Estímolle máis se me deixa seguir no castelo —replicoulle o mozo sen colle-la bolsa.



— Ti agora era coma se estiveras ó servicio exlusivo de dona Tareixa —repuxo o señor de Andrade—; e, como dona Tareixa vai casar, xa é imposible que sigas a carón dela.



— Estarei decore no castelo de Nogueirosa —suplicou Roxín Roxal—, e non vieri endexamais ó pazo de Pontedeume.



— Sexa —caudaceu don Nuno.



Don Nuno falou tamén coa súa filla e anuncioulle o seu casamento con don Enrique de Osorio.



— ¡Oh, meu pai! —exclamou a doncela chorando—. ¿Por que casar? ¡Aínda son moi nova!



— ¡Es unha muller! E o señor de Osorio é un cabaleiro prestixioso e ricaz, de nobre familia, con alongadas terras e fartos vasalos. ¿Non quererás que por cousa túa poida morrer o pobre Roxín Roxal?...



— ¡Oh, non!



— Entón compre que cases.



E casou dona Tareixa con don Enrique de Osorio, mais non se sentía ditosa. Suspiraba adoito, sentábase no poial da fiestra da torre da homenaxe e, alí amorriñada, poñía o pensamento en Roxín Roxal, o bo compañeiro, o bo amigo, que soñaba a súa vez con ela.



Por entón comezou a falarse en Pontedeume en como po-los arredores aparecera un grandísimo porco bravo que facía moita estragueira. Algúns vasalos e labregos tencionaran darlle morte, mais non o lograban, morrendo en troques máis dun derrancado po-la fera.




Don Nuno imaxinou unha cazada para darlle morte ó xarabín aquel, e outros máis que puideran roldar por aqueles arredores fraguentos, pois por todos aqueles montes habíaos a vau. Don Enrique Osorio aceptou con ledicia a idea, pois era grande cazador, e alentou a dona Tareixa para lle facer compaña. Mais ela non se sentía con vontade e negouse.




En baluto, don Enrique fíxolle ver que debía ir de par del, e apoiou o seu discurso dicíndolle que andaba moi morriñenta e que era ben que se esparexera. ó cabo, logrou que dona Tareixa caucedera.



Celebrouse a cazata e deron morte a dous xabarís, mais o grande, aquel que tiña amedoñadas ás xentes, non aparecía. Ata que á derradeira resoaron os cornos, maticaron os cans e a troupelada de cazadores foron pechando o cerco ó porco bravo e acurrunchándoo cara ó mar, por onde non podería fuxir.



Don Enrique, a carón da súa dona, foi correndo po-la ribeira do río Lambre ata chegar á ponte que, xa na foz, o atravesa. E alí descabalgaron, e na mesma ponte dispuxéronse a agardar o sinal da morte do xabarín. Píanse os ladros dos cans, os berros dos peóns, o catropear dos cabalos...
Mais nesto viron sair da touza ó animal, correndo fronte á ponte, único camiño que tiña, ó parecer, libre para fuxir da persecución.



Un pouco apresadamente po-la sorpresa, don Enrique lanzoulle un venabro ques e foi espetar no lombo do animal, mais este nin se detivo ni recuou, que, po-la contra, acometeu alporizado cuinchando de dor.



Instintivamente, don Enrique, salvando o petril da ponte chimpouse no río e a nadar dirixiuse para a ribeira. Mais dona Tareixa, estarrecida, indefensa e espavorida, viu chegar á fera e sentiu as súas carnes entrilladas, esgazadas, franxidas...



Cando chegaron á ponte don Nuno e mais os outros cazadores, puideron recoller soamente un cadabre.



Poucos días despois, na mesma ponte, apareceu, morto, cunha daga chantada na gorxa, aquel medoñento e terrible porco bravo.



Don Nuno recoñeceu a daga: era a mesma que el lle tiña doado a Roxín Roxal había tempos.



— ¡El non tería abandonado a Tareixa! —pensou o triste pai.



Disque po-lo episodio derradeira desta lenda chámanlle á ponte "Ponte do Porco".

6 comentarios:

Ramon dijo...

Ao anónimo das 16.54 do 24 de xuño, estou TOTALMENTE DE ACORDO CONTIGHO.

Hai cousas que son útiles para a humanidade, senón estariamos sen posibilidades de poder axudar aos demáis, e totalmente impotentes diante das viçisitudes da vida, así como ignorantes diante do que nos rodea.

Teño por costume prodigharme a escribir con moita extensión e a meterme en fonduras que me fan perder a visión equilibrada e absoluta das cousas levándome a puntos de vista relativos que soen ser inexactos pola miña parte, como neste caso.

Falando desta festividade do solstiçio de verán, tiña en mente que o día de San Xoán era festivo xeral, como así o foi neste conçello por onde me movo, ata que cheghado o día da festividade entereime que era optativo para cada conçello, xa que se estableçen a elixir dous días ao ano a eleççión dos muniçipios.

Relativo ao relato de hoxe direi que os desafortunados e frustrados enamorados como Tareixa e Roxín Roxal que non puderon ser feliçes nesta historia, espero que o sexan aghora onde se atopen as súas almas, e anque poidesen formar parte do imaxinario popular, espero que este lles dea o seu reconoçemento.

A pesares diso a historia pode ter moitas semellanças coa realidade e por iso quero desexar mellor éxito para as posibles historias da vida real.

Para Nuno de Andrade e Enrique de Osorio, que VAIAN CAGHAR A ONDE FORON CAGHAR ONTE. Ou como di outra expresión: QUE VAIAN CAGHAR ANTRO MILLO.

Ramon dijo...

Un bo traballo de recopilaçión da festividade de San Xoán.

Ten moito mérito e esforço a labor de investighar e recoller toda documentaçión para a festividade desta data.

Enhoraboa administradores por esta tarefa, e por todas coma as de hoxe e de tódolos días.

O investighar e transcribir é de alabar e ten moito mérito, así tamén quero reconoçervos este esforço e interés pola vosa parte.

Un saúdo

Recunco dijo...

No primeiro comentario de hoxe referente ao anónimo das 16.54 do 24 de xuño aclaro que é como contestación e reconocemento ao comentario do anónimo que está dentro da exposición do martes 23 de xuño, "A Procura".

Ramon dijo...

Aléghrame saber que se inclueu no libro das festas de Boiro unha historia das crónicas de Luís, en concreto, "Unha mochila chea de saber" que publicara no seu día no blog, anque polo que fose, supoño que polas dimensións estableçidas da revista, quedou reduçida.

Eso da a demostrar que hai calidade para ser publicado, e que polo seu potençial ten madeira para máis façetas, porque xa o está demostrando.

Cando observo as revistas de varios anos das festas de Boiro, e vexo traballos ou fotos de xentes que aí están expostas, aínda me sighue pareçendo a estas alturas incrible é maravilloso o potençial de tódolos autores que en ocasións conoçín nalghún momento e lughar, ou andiveron comigho por alghunha çircunstançia, así como outros que non tiven a ocasión de saber deles ou conoçelos. Lémbrome dun compañeiro de traballo de Boiro que fixera estudios de investighaçión histórica, soçial e cultural, Antón Rodríguez Gallardo que tamén cheghou a publicar nalghún ano nestas revista.

Paréçeme extraordinario cando se plasma todo este mundo interior dos creadores, ou tamén a exposiçión e estudio de todo un patrimonio recollido e publicado por eles, co seu traballo e amor.

Ver que se pode solidificar e publicar algho que ronda na cabeça de un ou dárlle forma e transmitir o de todos, é máxico e fantástico.

Imaxinádevos á xente de calquera xeraçión que xoghaban entre eles e traballaban en ambientes comúns e de repente sempre xurde do seu propio mundo alghuén que chegha a façer real as creaçións propias ou a transmisión do seu patrimonio e da súa cultura, para poder lelas os demáis do seu ambiente, ou contemporáneos e xeraçións vindeiras.

Bravo por Luís e tódolos que tratan de transmitir o seu sentir, e tamén por toda a xente que le.

Unha aperta a Luís, a Mari Hermo e a tod@s vos.

Anónimo dijo...

¿HAY ALGUÉN AHÍ?
¡ CAMBIO !

freefun0616 dijo...

酒店經紀人,
菲梵酒店經紀,
酒店經紀,
禮服酒店上班,
酒店小姐兼職,
便服酒店經紀,
酒店打工經紀,
制服酒店工作,
專業酒店經紀,
合法酒店經紀,
酒店暑假打工,
酒店寒假打工,
酒店經紀人,
菲梵酒店經紀,
酒店經紀,
禮服酒店上班,
酒店經紀人,
菲梵酒店經紀,
酒店經紀,
禮服酒店上班,
酒店小姐兼職,
便服酒店工作,
酒店打工經紀,
制服酒店經紀,
專業酒店經紀,
合法酒店經紀,
酒店暑假打工,
酒店寒假打工,
酒店經紀人,
菲梵酒店經紀,
酒店經紀,
禮服酒店上班,
酒店小姐兼職,
便服酒店工作,
酒店打工經紀,
制服酒店經紀,
酒店經紀,

,酒店,